Cyfrowa suwerenność? Co trzecia firma potrzebowałaby ponad roku na zmianę kluczowego dostawcy technologii [raport Capgemini]

Raport Capgemini pokazuje, jak wysokim priorytetem dla biznesu stała się dziś suwerenność cyfrowa. 93% organizacji omawiało już ten temat na poziomie zarządu. W Europie kontynentalnej obawy o ciągłość działania są szczególnie silne: 84% badanych niepokoi się o ciągłość utrzymania krytycznych operacji biznesowych w obecnym otoczeniu geopolitycznym, wobec 76% globalnie. Jednocześnie 66% europejskich firm uważa nadmierne uzależnienie od zagranicznych dostawców za zagrożenie dla odporności cyfrowej. 

– Przez ostatnią dekadę firmy bardzo szybko przenosiły się do chmury, wdrażały AI i cyfryzowały kolejne obszary działalności. Zarządzanie ryzykiem i budowanie odporności nie zawsze nadążały jednak za tempem tych zmian. Niewiele organizacji ma pełny obraz zależności poniżej swoich bezpośrednich dostawców, a umowy zawierano głównie pod kątem ceny i funkcji, rzadziej z myślą o możliwości zmiany partnera. Jednocześnie rosła zależność od niewielkiej liczby globalnych dostawców technologii. Napięcia geopolityczne, zakłócenia w łańcuchach dostaw oraz zmiany warunków wdrożonych przez dostawców pokazały, jakie ryzyko wiąże się z taką zależnością. Dane Capgemini pokazują, że 86% badanych organizacji jest w znacznym stopniu narażonych na ryzyka związane z zależnością od zagranicznych lub zewnętrznie kontrolowanych łańcuchów dostaw – mówi Domenico Borla, Head of Data & AI Governance w Capgemini Polska. 

Jednym z największych wyzwań pozostaje brak pełnego obrazu technologicznych zależności. Tylko 14% organizacji zidentyfikowało je w pełni – od krytycznych komponentów i dostawców po powiązania w całym łańcuchu technologicznym. 34% ma pełniejszą wiedzę jedynie o kluczowych systemach lub swoich najważniejszych dostawcach, a 31% dysponuje tylko ogólnym lub fragmentarycznym obrazem. Co piąta organizacja praktycznie nie ma wiedzy o zależnościach i związanych z nimi ryzykach.

Brak przejrzystości to jednak tylko część problemu. 36% organizacji potrzebowałoby ponad roku, aby w razie potrzeby odejść od krytycznego dostawcy technologii, a 10% deklaruje, że nie ma dla niego żadnej realnej alternatywy. Szczególnie trudno o zastępczych dostawców w obszarach łączności, cyberbezpieczeństwa i sprzętu.

Koszt jest kolejną barierą. Tylko 49% organizacji deklaruje gotowość do zapłacenia więcej za rozwiązania zwiększające suwerenność cyfrową. Wśród firm, które są gotowe ponieść wyższy koszt, akceptowany wzrost ceny wynosi średnio 23% względem obecnych wydatków. 

Dla organizacji cyfrowa niezależność nie ogranicza się dziś do danych czy chmury. Najczęściej obejmuje dane (78%), cyberbezpieczeństwo (75%) i chmurę (72%), ale także oprogramowanie, AI, sprzęt i infrastrukturę IT, łączność oraz energię.

Jednocześnie to właśnie sztuczna inteligencja jest dziś najczęściej wskazywanym priorytetem działań na rzecz suwerenności cyfrowej – wymienia ją 75% badanych. Znaczenie AI jest szczególnie widoczne w sektorach odpowiedzialnych za krytyczną infrastrukturę, informacje i operacje – w lotnictwie i obronności wskazuje ją 82% organizacji, w transporcie 81%, telekomunikacji 79%, a w sektorze publicznym 76%.

– AI bardzo szybko staje się jednym z najważniejszych obszarów dyskusji o suwerenności cyfrowej. Firmy coraz częściej zadają sobie pytania nie tylko o to, gdzie znajdują się dane, ale także kto kontroluje modele, na jakiej infrastrukturze są one rozwijane i od jakich dostawców zależą krytyczne rozwiązania. W przypadku modeli rozwijanych przez zewnętrznych dostawców organizacja musi też brać pod uwagę, że warunki dostępu mogą się zmienić, a konkretny model może zostać ograniczony, wycofany lub po prostu przestać funkcjonować w dotychczasowej formie. To tylko jeden z wątków. AI skupia kilka pytań o suwerenność naraz: co dzieje się z danymi i zapytaniami wysyłanymi do modelu, czy system pozostaje audytowalny w rozumieniu AI Act i ile będzie kosztował w dłuższym okresie. Widać to w wynikach badania: trzy czwarte organizacji wskazuje AI jako jeden z głównych priorytetów w budowaniu większej kontroli nad swoim środowiskiem technologicznym.  W sektorach odpowiedzialnych za krytyczną infrastrukturę i operacje znaczenie tego zagadnienia jest jeszcze większe – komentuje Domenico Borla, Head of Data & AI Governance w Capgemini Polska. 

Pełna technologiczna niezależność nie jest jednak celem większości organizacji. 59% badanych uważa, że w dzisiejszym, silnie powiązanym ekosystemie technologicznym pełna suwerenność cyfrowa jest nierealistyczna. Zamiast eliminować wszystkie zależności, firmy coraz częściej koncentrują się na tym, które z nich są krytyczne i wymagają większej kontroli. 67% firm definiuje suwerenność cyfrową raczej jako odporną współzależność niż izolację.

Takie podejście oznacza selektywne zwiększanie kontroli tam, gdzie ryzyko dla biznesu jest największe. 65% organizacji uważa, że bardziej praktycznym modelem niż pełna własność wszystkich technologii jest zachowanie kontroli nad krytycznymi rozwiązaniami przy jednoczesnym strategicznym korzystaniu z partnerów zewnętrznych. 68% zakłada też połączenie własnego rozwoju technologii ze współpracą z zewnętrznym ekosystemem.